HUISVESTING  

Waterschildpadden leven  van  oorsprong in mangroves (o.a. in moeras), meanderende rivieren, poelen of vennen. De oevers  zijn doorgaans makkelijk te bestijgen en worden gebruikt voor o.a. te  zonnen of het afzetten van eieren. De bodem en hellingen in het water zijn door diverse planten begroeid. Het wateroppervlak is bezaaid met algen. De watervegetatie heeft als voornaamste functie het  huisvestenbeschermen of voeden van de schildpadden. De obstakels in het water zijn de omgevallen bomen, uitstekende takken, grote keien en de luchtwortels   en hebben als extra functie meer oppervlakte gecreëerd om op te kunnen zonnen en beschutting te bieden tegen vijanden.


Het Aquarium

Waterschildpadden worden in een aquarium of schildpaddenbak gehuisvest. Dit is meestal een glazen behuizing dat gevuld is met (kraan)water. Het verschil tussen een aquarium en een schildpaddenbak is het landgedeelte dat in het aquarium is geplakt. De schildpaddenbak / aquarium vormt de basis van het verblijf.

Naast het verblijf zijn waterschildpadden gebaat bij elementen zoals; verlichting, bodemsubstraat, (water)filtering en schuilmogelijkheden. Deze onderwerpen zullen wij uitvoerig toelichten in onderstaande onderwerpen.


Formaat

In de jaren ‘80 / ‘90 werden waterschildpadden veel verkocht in een (te) klein(e) plastic bakje. Dit bakje bestond uit een eiland met een palmboom dat ter decoratie aanwezig was en had geen toegevoegde waarde voor het dier. Helaas, zijn veel waterschildpadden hierin te komen te overlijden....

Anno nu is het inzicht / kennis over het huisvesten van waterschildpadden meer verrijkt en eenvoudiger doorgegeven en besproken via internet en sociale media. Het advies (minimale) huisvesting voor 2 volwassen waterschildpadden (+/- 30 cm grootte) is: 120 x 60 x 60 cm met een waterniveau van tenminste 40 cm = 240 liter zwemwater.
Voor elke extra waterschildpad dient de huisvesting met 100 liter zwemwater verhoogd te worden = 150 x 60 x 60 cm of 120 x 70 x 60 cm. Jonge waterschildpadden kunnen tijdelijk kleiner gehuisvest worden. Echter, moet er rekening gehouden worden dat jonge waterschildpadden de eerste levensjaren het hardst groeien. In veel gevallen worden jonge schildpadden gekocht in combinatie met een aquarium van 60 x 30 x 30 cm (vaak op advies van “de dierenspeciaalzaak”). Dit formaat aquarium is doorgaans binnen een half jaar tot een jaar te klein en dus niet geschikt voor het welzijn van uw schildpad en uw portemonnee. Het is daarom raadzaam om direct voldoende leefruimte te reserveren voor uw huisgenoot.

Het (zand)eiland
Waterschildpadden hebben behoefte aan een eiland om op te zonnen. Boven het eiland dient een warmte en UV lamp aanwezig te zijn. Voor vrouwelijke waterschildpadden dient het eiland naast een zonneplaats ook te bestaan uit een zandlaag van tenminste 15 cm diepte. Dit is noodzakelijk om eieren af te kunnen zetten en legnood te voorkomen. Voor schildpadden die voorbestemd zijn om voort te planten is een diepere zandlaag dan 15 cm noodzakelijk, om het natuurlijke gedrag van afzetten van eieren niet te beperken. Voor mannelijke schildpadden is een zandeiland niet noodzakelijk, maar heeft bij de dieren wel de voorkeur.

Op de markt zijn verschillende eiland mogelijkheden verkrijgbaar die van een aquarium een “schildpaddenbak” kunnen maken. Deze hulpmiddelen zijn eenvoudig te installeren, enkele voorbeelden zijn: ZooMed Turtle Dock en Exo-Terra Turtle Bank. Echter zijn deze hulpmiddelen alleen geschikt voor jonge tot middelgrote waterschildpadden, omdat deze beperkt zijn in hun draagvermogen en/of grootte. Een vast verlijmd eiland is dan ook de meest praktische oplossing.



Locatie van de schildpaddenbak
Waterschildpadden zijn gevoelig voor tocht en grote temperatuur veranderingen. Daarom zijn niet alle locaties geschikt voor het plaatsen van een schildpaddenbak.
 Om tot de juiste plaats te komen, is het noodzakelijk de volgende obstructies te vermijden:
- de schildpaddenbak plaatsen tussen (vaak) openstaande ramen en deuren (tocht en temperatuur schommeling).
- op de vensterbank of dicht bij het raam (temperatuur en algen).
- tegen de verwarming, gaskachel of nabij de openhaard (temperatuur schommeling).
- op een drukke plaats of langs een looproute ( om stress te vermijden).


Het Water

Waterschildpadden leven het merendeel van de dag in en om het water, dit is omdat ze van oorsprong voornamelijk hun behoeften in dit leefmilieu uitvoeren (dit is te herleiden uit de naam waterschildpad).
 

 Waterschildpadden gebruiken het water voor verschillende doelen namelijk:
- zichzelf beschermen tegen natuurlijke vijanden.
- om het voedsel door te slikken.
- om hun ontlasting uit te scheiden.

Van oorsprong wordt het water in evenwicht gehouden door de aanwezige organismen (van levende wezens, bijvoorbeeld dieren, planten en algen) in samenwerking met een waterstroom.

Het water in de schildpaddenbak 
Het water in een aquarium of schildpaddenbak wordt snel vuil en gaat onaangenaam ruiken. Dit komt omdat waterschildpadden vervuilers zijn.
Om ervoor te zorgen dat het water gezond blijft is het belangrijk dat er passende filtersubstraat aanwezig zijn. Zodat je niet elke dag of meerdere keren per week het water hoeft te verschonen. Dit kan gedaan worden met behulp van een (externe) filterpomp.

Een waterschildpad dat gehuisvest is zonder een passende (externe) filterpomp, loopt het gevaar op ziektes of in het ernstige geval de dood.

Zuiver water is te herkennen aan de volgende eigenschappen;
- het water is transparant.
- het water heeft geen rotte / vieze geur.
- In het water is geen verontreiniging waarneembaar met behulp van
  een poly-filter.
- Op het wateroppervlak drijft er geen vlies van bacteriën / algen die zichtbaar zijn.
- het water heeft een zwakke stroming.
- Algen zijn een indicatie van je waterkwaliteit.
- Het glas heeft geen tot weinig kalkaanslag.
- het water heeft bijbehorende temperatuur.

Met behulp van een watertester is de kwaliteit van het water beter te analyseren.

Het water mag een zuurgraad (PH) hebben van 5 (lichtzuur) tot en met 7 (neutraal).

Waterschildpadden komen voor in onder andere moerassen, vennen, beekjes en rivieren met dichtbegroeide oeverranden. Het organisch groen afval dat in het water wordt verteerd, wordt omgezet in voedingstoffen waarbij koolstofdioxide de zuurgraad  in het water wordt verhoogd. Dit kan troebel water veroorzaken, wat gekenmerkt wordt in het aquarium met algengroei.

Waterkwaliteit beheersen.

Waterfiltratie met behulp van een polyfilter helpt bij het schoonhouden van water door in water opgeloste stofeigenschappen (kleur-, geur-, smaakstoffen) op te nemen.

De juiste filterpomp zorgt voor verminderd afval in het wateroppervlak.

De zuurgraad (PH-waarde) beheersen, dit kan door middel van regenwater of kraanwater aangevuld met PH min / PH plus dit voorkomt calciumcarbonaat (kalk) afzetting op onder andere glas.

Om draadalg tegen te gaan (als gevolg van te hoge voedingswaarde in het water) is het mogelijk anti-alg middel toe te voegen aan het zwemwater. Ter preventie van draadalg vorming is het gebruik van zoetwater enzymen aan te bevelen.

Waterhoogte.
Waterschildpadden zijn echte duikers en zijn gebaat bij een waterniveau, waarbij geduikt kan worden. Helaas, wordt er door diverse dierenspeciaalzaken en tuincentra een waterniveau geadviseerd dat ongeveer even hoog is als de schildpad zelf.

Waterschildpadden zijn niet gemaakt om pootje te baden. Hoe hoger het waterniveau is, des te beter dat is voor de schildpad.

Watertemperatuur.
De juiste temperatuur verschilt per soort. Voor een roodwang, geelwang, geelbuik of zaagrug waterschildpad is een temperatuur tussen de 20 en 23 graden Celsius prima.

Om het water te verwarmen zijn er verschillende verwarmingselementen verkrijgbaar.

De meest gebruikte zijn:
- Een aquariumheater, bestaande uit een warmtespiraal in een glazen behuizing. Deze wordt in het water, bij de schildpadden geïnstalleerd.
Bij voorkeur in combinatie met een beschermhoes om glasbreuk (elektronische schok) van de heater te voorkomen.

- Een externe verwarming die in of aan de externe filterpomp wordt geïnstalleerd. Deze verwarmingsmethode dient de voorkeur omdat: de schildpad kan het niet kapot maken en het is geen obstakel in het zwemwater.

Filterpomp

Filterpompen zijn in diverse merken en modellen verkrijgbaar. Doorgaans zal je enkel de interne / externe filterpompen kunnen verkrijgen in de winkel.

Het verschil tussen interne en externe filter is als volgt: de interne filter ligt in het waterbassin van de schildpadden en de externe filter staat naast of onder de schildpaddenbak.

Interne filterpomp of binnenfilter
Een binnenfilter is een kleine pomp met een vuilreservoir. De vuilreservoir is doorgaans klein waardoor het filtersubstraat snel verzadigd raakt. Hierdoor dient de filterpomp dagelijks of meerder malen per week schoongemaakt te worden.

Voordelen:
- Eenvoudig te installeren.
- Voordeliger in aanschaf dan een externe filterpomp.

Nadelen:
- Kleine vuilreservoir, snel verzadigd met vuil.
- Onvoldoende ruimte voor de benodigde filtersubstraat.
- Dient dagelijks / wekelijks schoon gemaakt te worden.
- Zorgt voor minder leefruimte voor uw schildpad(den).
- Hoorbaar geluid van de motor [niet natuurlijk] voor de schildpadden.

Externe filterpomp
Een externe filter wordt naast of onder de schildpaddenbak geplaatst. De meegeleverde aansluitmaterialen worden in/aan de schildpaddenbak geïnstalleerd. 

Voordelen:
  • Hoger doorstroming en grotere vuilopslag.
  • Geeft de dieren meer zwemruimte.
  • Geen hoorbaar geluiden in het water van de filterpomp.

Nadelen:

  • Verreist wat meer technische kennis voor installatie.
 

Verlichting

Waterschildpadden zijn echte warmteminnende dieren. Zij hebben de warmte nodig omdat het Koudbloedige dieren zijn. Dit houdt in dat zij afhankelijk zijn van een warmtebron om hun lichaamstemperatuur te regelen voor bijv. activiteit en voedselvertering essentieel is voor de algehele gezondheid. In de natuur wordt de warmte gereguleerd door de zon.

De zon is een hemellichaam dat ons voorziet van warmte, zichtbaar licht (wat wij kunnen waarnemen) en onzichtbaar licht (ultraviolet, infrarood).
- De warmte die de zon afgeeft wordt vooral benut voor het opwarmen van het lichaam.
- het zichtbare licht wordt gebruikt voor het oriënteren overdag, om te kunnen kijken.
- ultraviolet (donkere kleuren) wordt gebruikt om te oriënteren gedurende de nacht
- infrarood (warme kleuren) wordt  gebruikt gedurende de hele dag om levende wezens te herkennen.

Per etmaal (24 uur) krijgen wij 3 stadia van lichtoverlapping namelijk: nacht, schemer en daglicht. Hierom zijn er ook 3 verschillende leefwijzen namelijk: nachtactief, dagactief en schemeractief. De waterschildpadden: Trachemys, Chrysemys en Graptemys zijn dagactieve dieren en zijn hierom gebaat bij een sterke UVB concentratie.  

In natuurlijk zonlicht zit een onderdeel dat wij kennen als UV wat zij nodig hebben om calcium te kunnen gebruiken en om Vitamine D3 beter aan te maken, deze zijn:
UVA: verrijkt het kleurspectrum die de ogen van de schildpad kunnen waarnemen, hierdoor zien zij andere kleurgradaties dan wij. Door dit valt hun voedsel meer op en worden hun partners aantrekkelijker, waardoor ze paringsgedrag kunnen vertonen. Door waterschildpadden bloot te stellen aan UVA straling kan dit leiden tot meer nakweek dieren.
UVB: wordt door waterschildpadden opgenomen voor het aanmaken van vitamine D3. Vitamine D3 zorgt ervoor dat calcium wordt opgenomen door het lichaam.


Verlichting in huis.
Waterschildpadden die binnen gehuisvest worden, hebben een warmte en UV lamp nodig. Op deze manier wordt de initiële behoefte het beste geëvenaard in gevangenschap.

Het plaatsen van een schildpaddenbak bij het raam is erg onverstandig. Omdat ze daardoor onvoldoende warmte en geen UV krijgen (Glas filtert namelijk het UV-licht). Daarnaast is de temperatuurregulatie niet te handhaven.

De warmtelamp met UV-stralen (bij voorkeur H.I.D. lamp of kwikdamplamp) hoort boven het landgedeelte geïnstalleerd te worden. De temperatuur onder de warmtelamp moet 30 – 35 graden Celsius zijn en het moet warmer zijn dan de temperatuur van het water. Het aantal branduren per dag moet ongeveer 10 – 14 uren zijn. Het benodigde aantal licht is seizoensgebonden (zomer / winter) en kan verschillen per seizoen .

De hoogte van de lamp ten opzichte van het dier is afhankelijk van het vermogen en wordt bepaald vanaf de onderzijde lichtbron tot de bovenkant van het schild. Bij Terramania of via de webshop zijn er diverse lampen verkrijgbaar. Niet alle lampen zijn geschikt voor waterschildpadden, daarom is het belangrijk om van te voren goed te informeren.

Waterschildpadden buiten in de zon.
Waterschildpadden die buiten het huis leven, ontvangen de UV stralen via de zon. Geen enkele lamp kan dat evenaren.

Van het voorjaar tot einde zomer is het voor schildpadden goed om buiten gehuisvest te zijn. In de herfst en winter horen deze exoten niet buiten gehouden te worden.

Bodembedekking

In een natuurlijke situatie wordt de bodem structuur bepaald door de geografische ligging, waarbij de materialen die door het water worden meegenomen de oever en bodemsamenstelling bepalen. Een meanderende rivier van enkele kilometers lang, heeft dus te maken met verschillende bodemsamenstellingen. Door de verschillende bodemsamenstellingen, heeft elke gebied een andere samenstelling van watervegetatie. Waterpoelen hebben doorgaans nauwelijks stroming waardoor de bodemsamenstelling vrijwel overal gelijk is.

De bodemlaag heeft invloed op de waterkwaliteit door de aanwezigheid van levende organismen die gebaat zijn bij deze ondergrond. De bodemlaag heeft directe invloed op het aanbod van voedsel en planten die door de schildpadden gegeten worden.

In de schildpaddenbak
Omdat de bodemstructuur per leefgebied verschillend is, heeft elke schildpaddensoort zijn specifieke bodem voorkeuren. Er zijn schildpaddensoorten die zich actiever ingraven dan ander schildpaddensoorten en hebben dan ook de voorkeur voor een zandlaag in plaats van alleen grind.

Grind
Een van de meest toegepaste bodembedekking typen is grind. Grind heeft als voordeel dat het, het aanwezige vuil onzichtbaar wordt tussen de stenen, waardoor de schildpaddenbak er “schoner” uit ziet. Het aanwezige vuil ontbind zich tussen de stenen en wordt door de schildpadden “opgegraven” uit de grindmassa. Dit opgraven gebeurd tijdens hun zoektocht naar voedsel in de bodem, want graven / zoeken behoort tot hun natuurlijk gedrag. Door de kleine vuildeeltjes uit de grindlaag op te halen, kan de filterpomp het vuil opzuigen en filteren.

Waterschildpadden eten grind (kiezels) voor een betere maagvertering (zie voeding), daarom zijn enkel de kleinste steentjes geschikt. Het formaat grind wordt bepaald door de grootte van de schildpad.

Zand
Een alternatief voor grind is zand. Als het zand bezinkt in water vormt het een gesloten laag op de bodem. Het aanwezige vuil komt op de bodembedekking te liggen en kan met een schepnetje van de bodem worden geschept of gefilterd worden door de pomp. Tijdens de zoektocht naar voedsel of het ingraven, wordt het vuil vermengt met de zandlaag. In een natuurlijke situatie wordt hiermee de bodem verrijkt met voedingstoffen, dat gebruikt wordt door de aanwezige planten. In gevangenschap betekent dat de zandlaag regelmatig vervangen dient te worden. Het nadeel van zand is, is dat het snel opstuift, waardoor het zand het zwemwater (lichtjes) troebel maakt. De filterpomp zal ook het drijvend zand eruit filteren, waardoor het filtermateriaal sneller verzadigd wordt. Door zand met grind te combineren wordt het op stuiven van het zand verminderd en geeft het een natuurlijke uitstraling in de schildpaddenbak.


Voorbeelden van zand zijn: aquariumzand, terrariumzand, filterzand of speelzand (mooi afgeronde zandkorrels) of scherper zand zoals metselzand of brekerszand.

Geen bodembedekking
Een aantal schildpaddenhouders gebruiken geen bodembedekking. Het aanwezige vuil drijft in het (zwem)water of slaat neer op de bodemplaat van de schildpaddenbak. De schildpadden zullen het aanwezige vuil telkens vermengen met het water omdat het vuil geen aanhechting vind op de bodem. Hierdoor wordt het water snel troebel. Het voordeel van geen bodembedekking is: de filterpomp kan het vuil sneller en efficiënter afzuigen en grote vuildelen zijn makkelijker te verwijderen met een visnetje of bodemstofzuiger. De keuze om geen bodembedekking te gebruiken komt voornamelijk voort uit een (menselijke) praktische overweging. Maar wordt er hierdoor voldoende rekening gehouden met de behoefte van de schildpad?


Inrichting

De schildpaddenbak is een opvallend object in huis en wordt doorgaans met veel enthousiasme gedecoreerd, logisch want “het oog wil ook wat”. Maar welke decoratie middelen zijn noodzakelijk en geschikt?

De basis inrichting bestaat uit: bodemsubstraat, schuilmogelijkheden, (kunst)planten en kan eventueel worden aangevuld met decoratieve elementen. Sommige decoratieve elementen worden toegevoegd ter verfraaiing van de bak, maar hebben geen direct voordeel voor de schildpad.

De hoeveelheid inrichting is afhankelijk van de grootte van de bak. Het meest belangrijke is, is dat er veel onbelemmerd zwemwater overblijft.

Planten
Planten zijn zeer decoratief en geven een natuurlijke uitstraling aan de schildpaddenbak. Helaas zijn echte planten geen succes, omdat waterschildpadden omnivoren zijn. De planten zullen snel gesloopt worden of gegeten worden. Wanneer levende waterplanten gebruikt worden, is het belangrijk rekening te houden met de giftigheid van de planten, ze mogen namelijk niet schadelijk zijn. Een alternatieve keuze is bijvoorbeeld kunstplanten. Door kunstplanten te gebruiken in de schildpaddenbak krijgt het alsnog een natuurlijke uitstraling. De meeste schildpadden ontdekken snel dat kunstplanten niet eetbaar zijn en zullen het niet langer als voedsel zien.

Natuurlijke materialen
De schildpaddenbak kan gedecoreerd worden met natuurlijke materialen zoals bijvoorbeeld houtstronken, boomwortels en gesteenten van diverse formaten. Zorg ervoor dat de materialen goed schoongemaakt zijn voordat je ze gebruikt. Hout geeft kleur af aan het water. Deze verkleuring wordt veroorzaakt door looizuren. Looizuren zijn niet schadelijk voor schildpadden maar zorgen ervoor dat het water een bruine kleur krijgt. De looizuren hebben wel invloed op de PH-waarde van het water (het maakt het water meer zuur).

Grote stenen brengen risico’s met zich mee. Schildpadden zijn erg sterk en zijn in staat om grote stenen te verplaatsen. In uitzonderlijke gevallen kan dit leiden tot glasbreuk of glasschade. Daarnaast worden stenen glibberig door aanhechting van bijvoorbeeld algen of mossen.

Kunstmatige decoratie
Naast natuurlijke materialen zijn er diverse kunststof decoraties verkrijgbaar. De kunstelementen zijn bijna niet van echt te onderscheiden. Kunstmatige materialen hebben een aantal voordelen: makkelijk schoon te maken, geen kleurafgifte, mossen/algen hechten minder snel.